2 March, 2026

ПРВИ ПРОГНОЗИ: По ескалацијата со Иран, нафтата може да експлодира – Дали дизелот ќе надмине 100 денари?

Ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток повторно ги раздвижи глобалните енергетски пазари, при што цената на нафтата бележи раст поради стравувањата од можни нарушувања во снабдувањето. Референтната европска нафта Brent crude ја надмина границата од 71 долар за барел, додека американската West Texas Intermediate (WTI) се искачи над 66 долари.

Аналитичарите посочуваат дека зголемувањето на цените не е резултат на тековен прекин во снабдувањето, туку на враќањето на таканаречената „геополитичка премија“. Фонд менаџерите ги зголемија нето долгите позиции во двата бенчмарка, сигнализирајќи дека пазарот повторно го вградува ризикот од можна ескалација на конфликтот меѓу Соединетите Американски Држави и Иран.

Во фокусот на загриженоста е стратешкиот Ормутски Теснец, преку кој транзитира околу една петтина од глобалната трговија со нафта. Секое нарушување на сообраќајот низ теснецот би можело значително да ја намали понудата на светскиот пазар и да предизвика нагло поскапување.

Според проценките на пазарните експерти, во екстремно сценарио на целосна блокада на Ормутскиот Теснец, цената на нафтата би можела да надмине 100 долари за барел. Сепак, ваквиот развој се оценува како малку веројатен, имајќи предвид дека таков потег би го лишил Техеран од значителни извозни приходи и би предизвикал силна меѓународна реакција.

За Македонија, евентуално искачување на Brent на 100 долари би значело сериозен притисок врз домашните цени на горивата. Грубите пресметки покажуваат дека во таков случај дизелот би можел да достигне ниво од 95 до 110 денари по литар, зависно од курсот на доларот, акцизната политика и трговските маржи.

Пазарот на нафта во моментов функционира како барометар за геополитичкиот ризик. Со позициите на хеџ фондовите на повеќемесечни максимуми, секоја нова изјава или потег од Вашингтон или Техеран може дополнително да ја засили нестабилноста.

Во услови на глобална неизвесност, движењето на цената на „црното злато“ повторно станува клучен фактор не само за енергетската стабилност, туку и за инфлацијата, економскиот раст и политичките текови во светски рамки.